Trong bối cảnh ngành thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu phát triển mạnh mẽ, các chính sách quản lý của các quốc gia đang ngày càng siết chặt. Gần đây, Thái Lan liên tục có động thái mạnh mẽ trong lĩnh vực quản lý thương mại điện tử, đưa ra một loạt quy định mới quan trọng, sẽ có ảnh hưởng sâu rộng đến các nền tảng như Lazada, Shopee.

Ủy ban Cạnh tranh Thương mại Thái Lan (TCCT) ngày 19/8 đã ban hành tài liệu quản lý quan trọng, lần đầu tiên thiết lập hệ thống quản lý kép đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh trên nền tảng số, xác định rõ việc thao túng giá và độc quyền phi giá được đưa vào khuôn khổ quản lý phân loại. Thời gian lấy ý kiến công chúng cho hướng dẫn này sẽ kết thúc vào ngày 18/9, đồng nghĩa với việc các nền tảng thương mại điện tử và người bán chỉ còn chưa đầy một tháng để đưa ra ý kiến phản hồi.

 

Nguồn ảnh: tilleke

Quản lý nghiêm ngặt hành vi về giá, cấm định giá dưới giá thành

Dự thảo quy định mới đã đặt ra nhiều ranh giới đỏ trong việc quản lý giá cả.TCCT quy định rõ ràng cấm hành vi định giá dưới giá thành, tức là nền tảng hoặc người bán không được phép đặt giá thấp hơn tổng chi phí trung bình nếu không có lý do hợp lý.

Cách làm này được gọi là “định giá săn mồi”, tức là nền tảng bán hàng hóa hoặc dịch vụ với giá thấp hơn chi phí nhằm loại bỏ đối thủ cạnh tranh, khi đối thủ bị loại khỏi thị trường thì tăng giá để thu lợi nhuận độc quyền, gây rối loạn nghiêm trọng trật tự giá cả thị trường bình thường.

Cũng bị cấm còn có “điều khoản ngang giá”, tức là ngăn cản người bán cung cấp giá thấp hơn trên nền tảng cạnh tranh hoặc các kênh khác, đây là biện pháp thường được các nền tảng sử dụng để duy trì lợi thế về giá.

Quy định mới cũng nói không với “duy trì giá bán lại”, nền tảng không được phép ép buộc quy định giá bán lại và trừng phạt người bán không tuân thủ quy định.

Đáng chú ý, thao túng giá bằng thuật toán cũng bị cấm rõ ràng, nền tảng không được triển khai hệ thống xếp hạng tự động hoặc xếp hạng giá để trực tiếp hoặc gián tiếp bóp méo cạnh tranh công bằng.

Điều này cho thấy cơ quan quản lý đã chú ý đến những rủi ro mới khi nền tảng số sử dụng công nghệ để cạnh tranh không lành mạnh.

 

Nguồn ảnh:

Chuẩn hóa hành vi phi giá, ngăn chặn nền tảng lạm dụng ưu thế

Về mặt phi giá, dự thảo cũng có quy định toàn diện.

Hành vi “tự ưu đãi” bị cấm rõ ràng, tức là nền tảng không được sử dụng thuật toán hoặc thiết kế để hạn chế khả năng hiển thị sản phẩm của người bán, đồng thời ưu tiên hiển thị sản phẩm của chính nền tảng hoặc đối tác ưu ái.

Hành vi này tuy không trực tiếp như về giá, nhưng cũng có thể cấu thành cạnh tranh không lành mạnh.

Nền tảng cũng không được ép buộc người bán sử dụng các dịch vụ do mình chỉ định, bao gồm nhà cung cấp logistics, cổng thanh toán hoặc dịch vụ quảng cáo.

Hạn chế kinh doanh độc quyền cũng nằm trong danh sách cấm, nền tảng không được đặt điều kiện cấm người bán bán hàng trên các nền tảng thương mại điện tử cạnh tranh, và không được áp dụng hình phạt như tạm ngưng tài khoản hoặc gỡ sản phẩm đối với người vi phạm.

Về sử dụng dữ liệu, nền tảng không được sử dụng dữ liệu thu thập từ người bán để tạo lợi thế cạnh tranh không công bằng cho doanh nghiệp liên kết của mình. Quy định này nhằm ngăn chặn việc nền tảng vừa làm trọng tài vừa làm vận động viên, đảm bảo cạnh tranh công bằng trên thị trường.

 

Nguồn ảnh:

Quản lý khu vực trở thành đồng thuận, xu hướng toàn cầu nhất quán

Thái Lan không phải là trường hợp cá biệt trong quản lý thương mại điện tử, việc tăng cường quản lý ngành thương mại điện tử đã trở thành đồng thuận của các quốc gia và thị trường lớn. Ngành thương mại điện tử Việt Nam, cũng thuộc Đông Nam Á như Thái Lan, đang đối mặt với tình hình quản lý nghiêm ngặt không kém.

Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, ông Nguyễn Ngọc Dũng từng thẳng thắn cho biết, “Dưới sự kiểm tra nghiêm ngặt, chỉ có 2% hàng hóa trên nền tảng thương mại điện tử là hợp pháp.”

Sau khi phát hiện vấn đề này, Bộ Công Thương Việt Nam đã nhanh chóng và quyết liệt công bố một loạt biện pháp mạnh: đối với hàng hóa vi phạm, Bộ Công Thương tiến hành gỡ bỏ; đối với doanh nghiệp vi phạm, áp dụng các hình phạt như phạt tiền, tạm ngừng kinh doanh, thậm chí thu hồi giấy phép kinh doanh.

 

 Nguồn ảnh: thanhnien

Thị trường Hàn Quốc cũng rất chú trọng đến việc chuẩn hóa và quản lý ngành thương mại điện tử.

Theo thống kê của Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc, năm 2024 có 124 vụ xử phạt doanh nghiệp, tổng số đối tượng bị xử phạt là 308 doanh nghiệp; tổng số tiền phạt đối với doanh nghiệp tăng từ 435 tỷ won năm 2023 lên 5500 tỷ won, tăng 26,5% so với cùng kỳ năm trước. Thông qua các biện pháp xử phạt kinh tế, tạo ra sức răn đe mạnh mẽ đối với doanh nghiệp, thúc đẩy doanh nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật liên quan.

 

 Nguồn ảnh: ulsanpress

Kinh doanh tuân thủ trở thành lựa chọn tất yếu

Cùng với việc tăng cường quản lý, các doanh nghiệp không tuân thủ sẽ dần bị loại khỏi thị trường, còn những doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới có thể chủ động thích ứng với sự thay đổi chính sách quản lý, tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật sẽ đón nhận cơ hội phát triển lớn hơn.

Đối với doanh nghiệp thương mại điện tử xuyên biên giới, chỉ có chú ý sát sao đến diễn biến chính sách quản lý của các quốc gia, chủ động thích ứng với yêu cầu quản lý, không ngừng nâng cao năng lực kinh doanh tuân thủ, mới có thể vững vàng tiến bước trong môi trường thị trường đầy thách thức và cơ hội này, đạt được sự phát triển lâu dài.