Đầu tháng 8/2026, giới thương mại điện tử Indonesia đã chứng kiến một màn 'đảo chiều kịch tính'.

Ngày 1/8, bốn nền tảng thương mại điện tử Indonesia là Tokopedia, Shopee, Lazada và Blibli vừa triển khai cơ chế khấu trừ thuế thu nhập cho người bán. Thế nhưng chỉ bốn ngày sau, Tổng cục Thuế Indonesia ra một thông báo, tuyên bố hoãn chính sách này đến ngày 1/11/2026. Các nền tảng còn phải hoàn trả lại cho người bán số thuế đã khấu trừ.

Đáng ngạc nhiên hơn, Tổng cục Thuế đã trực tiếp thu hồi tư cách đại lý thu hộ được chỉ định của bốn nền tảng này, đồng thời cho biết sẽ lựa chọn lại sau đó. Một cuộc cải cách thuế được chuẩn bị trong hơn nửa năm, cứ thế bị nhấn nút tạm dừng khẩn cấp.

Nguồn ảnh: finance.yahoo

Chính sách này rốt cuộc thu loại thuế gì?

Trước hết phải nói rõ vấn đề này. Chính sách này căn cứ theo Quy định PMK số 37/2025 do Bộ Tài chính Indonesia ban hành năm 2025. Nội dung cốt lõi là: các nền tảng thương mại điện tử đóng vai trò là bên khấu trừ thuế thu nhập PPh Pasal 22, khấu trừ trước thuế thu nhập với mức 0,5% tổng giá trị giao dịch đối với người bán có giá trị giao dịch năm vượt quá 500 triệu Rupiah Indonesia.

Cần nhấn mạnh một điểm: đây không phải đánh thuế mới, mà thay đổi phương thức thu thuế từ 'người bán tự kê khai' thành 'nền tảng trực tiếp khấu trừ ngay trong khâu giao dịch'. Theo lời Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Bimo, số tiền này là phần tạm nộp của khoản thuế thu nhập người bán phải đóng, không phải khoản thuế thu thêm.

Ví dụ: một người bán bán được 2 triệu Rupiah hàng hóa trên nền tảng, nền tảng sẽ khấu trừ 10.000 Rupiah thuế thu nhập. Người bán cá nhân có doanh thu năm dưới 500 triệu Rupiah không thuộc đối tượng thu thuế.

Nguồn ảnh: Business Times

Vì sao cứ bị trì hoãn mãi?

Thực chất đây không phải là lần đầu tiên trì hoãn.

Tháng 6/2025, Bộ Tài chính Indonesia ban hành Quy định PMK số 37/2025, dự kiến sớm được triển khai. Nhưng đến tháng 9 cùng năm, do áp lực tăng trưởng kinh tế vĩ mô, chính phủ lần đầu tuyên bố hoãn.

Đến đầu tháng 7/2026, Tổng cục Thuế chính thức cấp thư chỉ định khấu trừ và nộp thay cho bốn nền tảng lớn, cho một tháng để nâng cấp hệ thống. Chính sách có hiệu lực từ ngày 1/8, ai cũng tưởng lần này rốt cuộc sẽ được thực thi. Thế nhưng chỉ sau bốn ngày, lại bị tạm dừng.

Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya đã đưa ra giải thích rõ ràng trong cuộc họp báo ngày 5/8. Ông nói rất thẳng thắn: việc hoãn không phải vì bản thân chính sách có vấn đề, mà do tình hình kinh tế hiện tại không phù hợp.

Số liệu cho thấy, quý II/2026 GDP Indonesia tăng 5,29% so với cùng kỳ năm trước. Con số này nghe có vẻ khá tốt, nhưng ẩn giấu vấn đề — tốc độ tăng thấp hơn mức 5,61% của quý I, niềm tin tiêu dùng dân cư và các chỉ số đời sống như bán lẻ truyền thống đều yếu kém. Chính phủ lo ngại, nếu lúc này đánh thêm thuế khấu trừ với người bán thương mại điện tử sẽ thu hẹp lợi nhuận của các nhà bán hàng nhỏ và siêu nhỏ, làm suy giảm sức mua vốn đã mong manh của người dân.

Nguyên văn của Purbaya là: 'Chúng tôi sẽ hoãn trước, cho đến khi tình hình kinh tế và sức mua được cải thiện rồi mới triển khai tiếp.'

Nguồn ảnh: DJP

Ngày 1/11 liệu có còn thay đổi nữa không?

Theo những thông tin hiện tại, xác suất hoãn tiếp là rất thấp. Bộ Tài chính Indonesia giữ thái độ rất kiên quyết — khi tiêu dùng hồi phục và sức mua tăng trở lại, sẽ triển khai theo mốc thời gian mới. Hiệp hội Thương mại điện tử Indonesia tuy có đề xuất dời chính sách thêm đến tháng 1/2027, nhưng đó chỉ là kiến nghị của hiệp hội ngành, giới chức chưa hề nới lỏng.

Còn chưa đầy ba tháng trước ngày 1/11. Thay vì cá cược xem chính sách có lại 'nuốt lời' một lần nữa hay không, chi bằng nhân thời gian này làm thật kỹ phần bài tập tuân thủ tài chính – thuế. Dù sao đi nữa, cái gì đến sẽ đến, chuẩn bị sớm thì chẳng bao giờ sai.